Aan de voet van Karataś is de stad alle trambellen, palmbomen en de platte, zoutheldere rand van Mithatpaşa Caddesi; dan houdt de grond het gewoon voor gezien en wordt het een klif. Een rijke bankier genaamd Nesim Levi Bayraklıoğlu werd het zat om buren 155 stenen trappen te zien sjouwen met boodschappen, dus liet hij in 1907 een waterkrachtlift door de rots boren. De Asansör draait nog steeds, kost nog steeds niets om te rijden, en biedt nog steeds dat uitzicht waar mensen even stil van worden, wat zeldzaam is in İzmir en het vermelden waard.
Waar Karataş om bekend staat
Karataş is İzmir met de mouwen opgestroopt: een oude Sefardische Joodse wijk die nooit een museum is geworden. De rijkere Joodse families van de stad verhuisden hierheen nadat het land in 1865 was bestemd voor bebouwing, en de wijk draagt die geschiedenis nog in de structuur van de straten. Het is niet opgepoetst voor toeristen. Het wordt bewoond. Wasgoed hangt tussen geluikte stenen huizen, katten slapen in de schaduw van deuropeningen, en in de lagere straten verkoopt een oude man gevrek van een kar alsof de ochtend niets beters te doen heeft.
Het kenmerk van de wijk is de Asansör, de straatlift uit 1907 die je 58 meter recht omhoog brengt langs de klif vanaf de waterkant aan Mithatpaşa Caddesi naar het terras erboven. Voordat die er was, moesten de bewoners 155 stenen trappen beklimmen. Dat is het soort lokaal ongemak dat stedelijk genie oplevert. Nesim Levi Bayraklıoğlu, een Joodse bankier en handelaar, betaalde voor het ding als openbare dienst, en İzmir heeft het sindsdien als bezienswaardigheid behouden. De stad heeft het gerestaureerd, de rit is nog steeds gratis, en het terras opent nog steeds uit over de Golf van İzmir met de schone, onbetwistbare horizon waar dakterrasjes een beetje beschaamd van worden.
Wat Karataş echter karakter geeft, is niet alleen de lift. Het is de manier waarop de wijk haar Joodse erfgoed in het dagelijks leven verweven heeft. Dit is het historische hart van İzmir's Sefardische gemeenschap, en het grootste deel van de resterende Joodse bevolking van de stad woont hier nog steeds. Dat voel je in de synagoge, in het functionerende Joodse ziekenhuis dat al generaties lang de gemeenschap dient, en in de namen op de kaart. Een van die namen is Dario Moreno Sokak, het kleine geplaveide straatje onder de lift, genoemd naar de in İzmir geboren zanger die naar Frankrijk vertrok en carrière maakte met liedjes als Si Tu Vas à Rio en Brigitte Bardot. Het is een straat die weet hoe je een deuntje moet omarmen.
De sfeer van de wijk verandert met de helling. Beneden aan zee ratelt de Konak-tram voorbij op de Mustafa Kemal-kustboulevard. Boven klimmen de straten in strakke, zonverbrande haarspeldbochten. Het is rustig op een manier die centraal İzmir niet is. De muezzin komt door, en op vrijdag voegt de synagoge zich bij het normale lawaai van een werkende wijk. Kom in de late middag, wanneer het licht goud wordt over de baai en de menigte op het terras zich verzamelt bij de top van de Asansör, dan laat Karataş je de exacte mix zien waar het beroemd om is: erfgoed dat licht gedragen wordt, een spectaculair uitzicht, en geen pretentie over beide.
Waar te eten en drinken
Karataş probeert niet beter te zijn dan Alsancak. Het kent zijn plek, en zijn plek is de eenvoudige dingen goed gedaan, met de zee in zicht. De voor de hand liggende maaltijd is die aan de top van de Asansör, waar het gemeentelijke terras zich in tweeën splitst. Teras Kafe is het informele, open van ongeveer 09:00 tot 's nachts, en het is waar je naartoe gaat voor een Turks ontbijt uitgespreid over de tafel – olijven, kazen, jam, warm brood – of voor een koffie en een koud drankje terwijl de Golf onder je ligt als een plaat gehamerd metaal. Asansör Restoran neemt het 's avonds over, vanaf ongeveer 19:00, en vraagt om een reservering als je diner goed wilt doen. De Frans-Mediterrane neigingen zijn respectabel genoeg, maar de echte luxe is niet het menu. Het is het uitzicht 's nachts, dat het meeste werk doet en het zonder gedoe doet.
Beneden op Dario Moreno Sokak en langs Mithatpaşa Caddesi is het eten het straatleven van İzmir in eetbare vorm. Warme boyoz, het schilferige Sefardische gebak dat het culinaire embleem van de stad is geworden, komt met een gekookt ei en een snufje komijn als je weet wat je doet. Gevrek, de lokale sesamring, is wat mensen kopen zonder erover na te denken en later herinneren. Kumru, het geroosterde sesambroodje gevuld met worst, kaas en tomaat, is wat je eet als je de dag in beweging wilt houden. De cafés in de straat verkopen ook mosselen en bergamotthee, wat een goede combinatie is als je van je middag houdt met een beetje zout en een beetje parfum.
Voor iets groters – slimme zeevruchten, meyhane-avonden met rakı, het soort diner dat te lang duurt op een nuttige manier – treedt Karataş opzij en laat Alsancak het podium hebben. Dat is geen zwakte. Het is de wijk die zich gedraagt als een wijk.
Uitgaan
Stel de sfeer correct in: Karataş is residentieel, en het wordt vroeg rustig. Er zijn geen clubs, weinig late bars, en geen reden om anders te doen. Het avondritueel hier is een drankje op hoogte in plaats van een nacht op de dansvloer.
Ga de Asansör op voor zonsondergang en neem een tafel bij Teras Kafe wanneer de baai de kleur van oud messing begint te krijgen. Een biertje of een glas rakı met de hele stad onder je uitgespreid is zo ongeveer het beste wat een low-key avond in İzmir te bieden heeft, en het kost een stuk minder dan een rekening op een dakterras in Alsancak. Het gaat er niet om gezien te worden. Het gaat erom lang genoeg stil te zitten voor het licht om te veranderen.
Beneden op Dario Moreno Sokak houden een paar cafés hun stoelen 's avonds buiten voor thee, koffie en gesprekken, en de ene keer is er livemuziek. Het is het soort straat waar mensen blijven hangen omdat de stoelen er zijn en omdat de straat zelf een beetje het entertainment doet. Als je echt nachtleven wilt – meyhanes, cocktails, dj's – neem je een korte tramrit naar het noorden naar Alsancak en de Kordon, wat precies is wat de bewoners van Karataş doen als ze het volume hoger willen. Stille straten om naar huis te komen, buzz een paar minuten verderop: dat is de regeling, en het werkt.
Dingen om te doen
Begin met het ding waar de wijk in de toeristische verbeelding omheen is gebouwd: rijd met de Asansör. De onderste ingang bevindt zich aan Mithatpaşa Caddesi, en de gratis lift brengt je naar het terras met uitzicht over rode daken en uit over de Golf. Het is een van die zeldzame stadsbezienswaardigheden die zowel praktisch als theatraal is. Het oorspronkelijke doel was om bewoners de 155 stenen trappen te besparen. Het bijproduct is het beste gratis panorama van İzmir.
Loop dan Dario Moreno Sokak. Het is kort, geplaveid en omzoomd met cafés en muurschilderingen, en het geeft je de wijk in miniatuur: fotogenieke oude gevels, een beetje muziek in de lucht, stoelen op de stoep, en de helling die alles naar boven trekt richting de lift. Het is een van die straten die onuitstaanbaar zouden zijn als ze te hard zouden proberen. Gelukkig doen ze dat niet. Het is er gewoon.
De diepere erfgoedstop is Bet Israel Synagoge op Mithatpaşa Caddesi 265. Het is de grootste synagoge van İzmir, voltooid in 1907, en het interieur is uitgevoerd in massief Italiaans mahonie. Het is nog steeds een actief gebedshuis, wat betekent dat je niet zomaar binnenloopt omdat je een camera en een gevoel van recht hebt. Bezoeken zijn alleen op afspraak, je moet je paspoort meenemen voor de veiligheidscontrole, en de verstandige manier om het te regelen is via een Joodse-erfgoedtour in plaats van te komen opdagen en hopen dat de deur je nieuwsgierigheid waardeert.
Als je iets minder ceremonieels en meer lokaals wilt, is de Tarihi Karataş Hoşgör Hamamı in de 360 Sokak het buurtbad om te kennen. Het is ouderwets, wordt gebruikt door de lokale bevolking, en heeft aparte tijden voor mannen en vrouwen. Geen spa-glans, geen geurende onzin, gewoon het soort plek waar een wijk een van zijn oudere gewoonten in leven houdt omdat het nog steeds zin heeft.
Vanuit Karataş kun je ook lopen of één tramhalte terug naar Konak nemen en de bredere Kemeraltı-bazaar en de oude synagogecluster rond Havra Sokağı bereiken. Dat is een andere wereld, drukker en voller, maar dichtbij genoeg om het contrast deel van het plezier te maken.
{{ATTRACTIONS}}
Winkelen en markten
Karataş is geen wijk om te winkelen, en godzijdank. De handel hier is op buurtschaal: bakkerijen die boyoz en gevrek verkopen, kleine kruideniers, en een handvol souvenir- en koffiekraampjes op Dario Moreno Sokak gericht op dagjesmensen die naar de lift gaan. Je komt hier voor de sfeer en koopt iets kleins als je er zin in hebt.
Voor echte marktwinkelen is de nabijheid van de wijk tot Konak het punt. Eén tramhalte of een vlakke wandeling langs de waterkant naar het noorden brengt je naar Kemeraltı, İzmir's uitgestrekte historische bazaar, en de Kızlarağası Han karavanserai. Daar koop je specerijen, gedroogde vijgen en Egeïsche olijfolie, blader je langs juweliers en koperslagers, en drink je koffie op een binnenplaats terwijl de stad om je heen onderhandelt. Karataş is de rustige, karaktervolle basis; Kemeraltı is het winkelannex ernaast.
Waar te verblijven in Karataş
Karataş is meer een plek om te bezoeken dan om te overnachten. De hotelkeuze is dun in vergelijking met Alsancak of Konak, en het grootste deel van de wijk blijft residentieel. Wat het in plaats daarvan biedt, is rust, karakter en een echt lokale omgeving op een korte tramrit van het centrum. Als je een wijk wilt die nog steeds bewoond aanvoelt in plaats van verpakt, dan is dit de ruil.
De zakken die geschikt zijn voor bezoekers zijn de vlakkere straten langs Mithatpaşa Caddesi bij de tramlijn, die je beloopbaar houden naar de waterkant, de Asansör en de Konak-verbindingen zonder dat elke terugreis een kuitspieroefening wordt. Budgetgevoel is bescheiden tot middenklasse, met pensions en kleine appartementen in plaats van grote hotels. Als je specifiek erfgoedsfeer wilt en het niet erg vindt om minder dinerkeuze voor de deur te hebben, werkt Karataş. Als je keuze wilt, baseer jezelf dan in het nabijgelegen Alsancak of Konak en behandel Karataş als een gemakkelijke halve dag met een goed uitzicht.
{{HOTELS}}
Verplaatsingen
Karataş is compact en, langs de zeefront, vlak en gemakkelijk beloopbaar. De heuvel boven de Asansör is de enige echte klim, en het is geen decoratieve. Als knieën een probleem zijn, zullen de bovenste straten je niet vleien.
De Konak Tram stopt vlakbij in de wijk bij station Karataş aan de Mustafa Kemal kustboulevard, met doordeweeks ongeveer elke 6–7 minuten een tram. Het verbindt Karataş met Konak İskele, de veersteiger en het stadscentrum, in een paar haltes, en rijdt verder zuidwaarts naar Göztepe, Güzelyalı en Üçkuyular. Vanaf Konak İskele kun je de metro, İZBAN voorstadstreinen en de İZDENİZ-ferries naar de overkant van de baai naar Karşıyaka nemen. Naar het uitgaansgebied in Alsancak is het een makkelijke tram-wandeling, ongeveer 15–20 minuten. Voor Adnan Menderes Airport neem je de İZBAN-trein vanaf een centraal station in İzmir; die rijdt rechtstreeks naar het vliegveld in ongeveer 30–40 minuten.
Karataş is veilig, rustig en residentieel, overdag en 's avonds, met de gebruikelijke stedelijke waakzaamheid op de steile bovenste straatjes na donker. Dat klopt wel voor een plek die nooit een bestemming wilde zijn en er toch een werd.